TRUNG TÂM BẢO TỒN DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI HỘI AN
Những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An năm 2026
Trong năm 2025, mặc dù gặp không ít những thách thức nhất là những ảnh hưởng nghiêm trọng từ thiên tai, bão lũ, cùng với những khó khăn bước đầu trong triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhưng với sự quan tâm chỉ đạo của các cơ quan Trung ương, tỉnh Quảng Nam (trước đây), UBND thành phố, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng và UBND thành phố Hội An (trước đây), với sự nỗ lực của tập thể viên chức lao động đơn vị, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An vừa tập trung thực hiện việc tổ chức sắp xếp kiện toàn bộ máy, đồng thời vừa triển khai thực hiện có hiệu quả công tác bảo tồn phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An trên nhiều lĩnh vực. Công tác quản lý di sản được tăng cường, nhất là việc tham mưu các quy hoạch, đề án, kế hoạch, quy chế quản lý di sản trong bố cảnh mới được tập trung. Hoạt động nghiên cứu in ấn, xuất bản về di sản được đẩy mạnh. Các hoạt động thông tin truyền thông, bảo tàng, giáo dục di sản,… được đổi mới gắn với ứng dụng mạnh mẽ công nghệ. Hoạt động biểu diễn - sự kiện được duy trì tổ chức có trọng tâm trọng điểm gắn với các sự kiện văn hóa chính trị địa phương. Các hoạt động giáo lưu hợp tác quốc tế tiếp tục được duy trì, nhất là trong tham gia những hoạt động của mạng lưới các thành phố sáng tạo toàn cầu của UNESCO mà Hội An đã cam kết. Công tác phục vụ hướng dẫn tham quan du lịch được tổ chức chu đáo, trong năm 2025, đã có 1.695.000 lượt khách mua vé tham quan khu di sản[1]. Nhìn chung, năm 2025, Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An vẫn đã và đang được bảo tồn và phát huy hiệu quả tạo nền tảng và động lực quan trọng để các địa phương đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội, nhất là lĩnh vực du lịch - dịch vụ, nâng cao đời sống nhân dân. Uy tín và thương hiệu Đô thị cổ Hội An - Di sản văn hóa thế giới tiếp tục được lan tỏa trong nước và quốc tế.
Thứ nhất, tăng cường nghiên cứu khoa học gắn với quản lý, tu bổ di tích. Năm 2026, công tác bảo tồn di sản Hội An tiếp tục lấy nghiên cứu khoa học làm nền tảng, gắn chặt với quản lý nhà nước và tu bổ, tôn tạo di tích. Tập trung sưu tầm, khảo sát, nhận diện và đánh giá các loại hình di sản theo tinh thần Luật Di sản văn hóa năm 2004 và các Nghị định, Thông tư mới về Di sản văn hóa của Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đặc biệt là di sản tư liệu, di sản văn hóa phi vật thể, chú trọng các hình thức tín ngưỡng - thờ tự, hô hát dân gian, tri thức ẩm thực, ghe thuyền truyền thống trong khu vực Đô thị cổ Hội An và vùng phụ cận. Chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện công tác kiểm kê di sản văn hóa bảo đảm tính đầy đủ, khoa học và cập nhật, từng bước hoàn thiện hệ thống dữ liệu di sản phục vụ công tác quản lý và phát huy.
Tổ chức và phối hợp tổ chức các hội thảo, tọa đàm khoa học chuyên đề về tiếp tục nhận diện những giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa Hội An, bảo tồn di sản trong bối cảnh mới; vai trò của Hội An trong mạng lưới các đô thị di sản và các thành phố sáng tạo của UNESCO. Song song đó, tập trung biên soạn, xuất bản các ấn phẩm khoa học, sách chuyên đề về địa chí, lịch sử, văn hóa, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và mỹ thuật Đô thị cổ Hội An; tiếp tục nhận diện, bổ sung các giá trị văn hóa mới có ý nghĩa để đưa vào bảo tồn và phát huy trong giai đoạn mới.
Thứ hai, tập trung các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý di sản và đầu tư tu bổ di tích; tích cực tham mưu UBND Thành phố và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai Đề án bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An giai đoạn 2025 - 2030, định hướng đến năm 2035; xây dựng nhiệm vụ Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An đến năm 2035, tầm nhìn 2050; điều chỉnh, hoàn thiện các kế hoạch, quy chế quản lý và cơ chế phối hợp trong công tác bảo vệ di sản; đề xuất tiếp tục thực hiện cơ chế hỗ trợ tu bổ di tích tư nhân, tập thể;
Tăng cường phối hợp quản lý các di tích ngoài Khu phố cổ; tiếp tục tham mưu, phối hợp thực hiện công tác cấp phép xây dựng, tu bổ, tôn tạo di tích và nhà ở theo đúng quy định; tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát hoạt động xây dựng, tu bổ, cảnh quan và trật tự kinh doanh tại khu di sản Đô thị cổ Hội An; kịp thời xử lý các vi phạm phát sinh. Chú trọng công tác khảo sát định kỳ tình trạng di tích, cây cổ thụ, phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, nhất là chú trọng chằng chống các di tích xuống cấp trong mùa mưu bão; tham mưu khai quật khảo cổ khẩn cấp và bảo quản di vật tàu đắm tại khu vực bờ biển phường Hội An Tây.
Về đầu tư, tập trung chuẩn bị và triển khai các dự án tu bổ, cứu nguy di tích có nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng giai đoạn 2026 - 2030; tiếp tục thực hiện các dự án trọng điểm về tu bổ di tích, số hóa di sản, hạ tầng phục vụ bảo tồn gắn với phát triển du lịch bền vững tại khu di sản.
Thứ ba, đổi mới công tác thông tin, tuyên truyền và lưu trữ di sản. Năm 2026, công tác thông tin tuyên truyền tập trung đổi mới nội dung và hình thức phát huy giá trị di sản, thông qua các hoạt động trải nghiệm tại bảo tàng, di tích; các chương trình giáo dục di sản, tour chuyên đề, tour đêm tại di tích Nhà lao Hội An; gắn bảo tồn với giáo dục cộng đồng và thế hệ trẻ.
Đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, phối hợp chặt chẽ với báo chí, doanh nghiệp truyền thông để quảng bá hình ảnh di sản và du lịch Hội An. Duy trì các chuyên mục phát thanh bảo tồn di sản; nâng cao chất lượng nội dung số hóa phục vụ công tác tuyên truyền.
Công tác bảo quản, kho bảo tàng, lưu trữ được chú trọng theo hướng chuẩn hóa, số hóa và bảo quản bền vững, bao gồm kiểm kê hiện vật, bảo quản phòng ngừa, sưu tầm bổ sung hiện vật; hoàn thiện cơ sở dữ liệu di sản, hồ sơ Hán Nôm, văn bia và các tư liệu chuyên ngành.
Thứ tư, tập trung đổi mới phong cách phục vụ, nâng cao chất lượng hoạt động hướng dẫn tham quan; hiện đại hóa công tác quản lý thông qua số hóa vé tham quan. Phát triển các tour tham quan chuyên đề, sản phẩm du lịch văn hóa sáng tạo; nâng cao hiệu quả các không gian đi bộ, phố đêm, phố không động cơ; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ trực tiếp phục vụ khách tham quan.
Thứ năm, đẩy mạnh hoạt động biểu diễn - sự kiện và giao lưu văn hóa; chủ trì và phối hợp với các địa phương tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa lớn trong năm 2026; tăng cường các hoạt động giao lưu văn hóa quốc tế, đặc biệt với Nhật Bản, Hàn Quốc và các đối tác trong mạng lưới thành phố sáng tạo, các thành phố di sản của UNESCO. Duy trì biểu diễn nghệ thuật thường xuyên phục vụ nhân dân và du khách; mở rộng hoạt động truyền dạy dân ca, bài chòi, nhạc cụ truyền thống trong cộng đồng và trường học; khuyến khích sáng tạo, kế thừa và lan tỏa giá trị di sản phi vật thể trong công đồng cư dân các địa phương.
Thứ sáu, thực hiện các cam kết xây dựng Hội An - Thành phố sáng tạo và công tác đối ngoại. Tập trung triển khai các nhiệm vụ cam kết với UNESCO về xây dựng Hội An - Thành phố sáng tạo; đẩy mạnh số hóa giáo trình truyền dạy nghệ thuật truyền thống; phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa sáng tạo gắn với nghề thủ công và nghệ thuật dân gian của Hội An.
Tăng cường công tác đối ngoại, mở rộng hợp tác quốc tế; chủ động tham gia các diễn đàn, mạng lưới thành phố sáng tạo và các thành phố di sản của UNESCO; quảng bá hình ảnh Hội An ra khu vực và thế giới, góp phần khẳng định vị thế của đô thị di sản trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Chúng ta tin tưởng rằng, trong không gian phát triển mới đầy năng động và sáng tạo của thành phố Đà Nẵng, với sự quan tâm của các cấp các ngành, sự chỉ đạo sâu sát của UBND thành phố, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng; sự phối hợp, hỗ trợ, giúp đỡ của các phường Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và xã đảo Tân Hiệp, cùng với sự tham gia đầy trách nhiệm của cộng đồng và doanh nghiệp,… công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An sẽ từng bước được nâng tầm để cùng tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Phố Cổ Hội An - Ảnh: Quang Ngọc
Trong năm 2026, thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhất là về đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu ngành văn hóa[2], di sản; với quan điểm “di sản văn hóa phải trở thành tài sản, nguồn lực nổi trội, mang lợi thế so sánh, bảo tồn, tôn tạo, phát huy di sản phải gắn với sinh kế cộng đồng và phát triển bền vững”[3]; bám sát chỉ đạo của UBND Thành phố và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An sẽ tập trung triển khai thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm về công tác bảo tồn phát huy Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An, cụ thể như sau:Thứ nhất, tăng cường nghiên cứu khoa học gắn với quản lý, tu bổ di tích. Năm 2026, công tác bảo tồn di sản Hội An tiếp tục lấy nghiên cứu khoa học làm nền tảng, gắn chặt với quản lý nhà nước và tu bổ, tôn tạo di tích. Tập trung sưu tầm, khảo sát, nhận diện và đánh giá các loại hình di sản theo tinh thần Luật Di sản văn hóa năm 2004 và các Nghị định, Thông tư mới về Di sản văn hóa của Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đặc biệt là di sản tư liệu, di sản văn hóa phi vật thể, chú trọng các hình thức tín ngưỡng - thờ tự, hô hát dân gian, tri thức ẩm thực, ghe thuyền truyền thống trong khu vực Đô thị cổ Hội An và vùng phụ cận. Chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện công tác kiểm kê di sản văn hóa bảo đảm tính đầy đủ, khoa học và cập nhật, từng bước hoàn thiện hệ thống dữ liệu di sản phục vụ công tác quản lý và phát huy.
Tổ chức và phối hợp tổ chức các hội thảo, tọa đàm khoa học chuyên đề về tiếp tục nhận diện những giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa Hội An, bảo tồn di sản trong bối cảnh mới; vai trò của Hội An trong mạng lưới các đô thị di sản và các thành phố sáng tạo của UNESCO. Song song đó, tập trung biên soạn, xuất bản các ấn phẩm khoa học, sách chuyên đề về địa chí, lịch sử, văn hóa, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và mỹ thuật Đô thị cổ Hội An; tiếp tục nhận diện, bổ sung các giá trị văn hóa mới có ý nghĩa để đưa vào bảo tồn và phát huy trong giai đoạn mới.
Thứ hai, tập trung các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý di sản và đầu tư tu bổ di tích; tích cực tham mưu UBND Thành phố và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai Đề án bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An giai đoạn 2025 - 2030, định hướng đến năm 2035; xây dựng nhiệm vụ Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An đến năm 2035, tầm nhìn 2050; điều chỉnh, hoàn thiện các kế hoạch, quy chế quản lý và cơ chế phối hợp trong công tác bảo vệ di sản; đề xuất tiếp tục thực hiện cơ chế hỗ trợ tu bổ di tích tư nhân, tập thể;
Tăng cường phối hợp quản lý các di tích ngoài Khu phố cổ; tiếp tục tham mưu, phối hợp thực hiện công tác cấp phép xây dựng, tu bổ, tôn tạo di tích và nhà ở theo đúng quy định; tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát hoạt động xây dựng, tu bổ, cảnh quan và trật tự kinh doanh tại khu di sản Đô thị cổ Hội An; kịp thời xử lý các vi phạm phát sinh. Chú trọng công tác khảo sát định kỳ tình trạng di tích, cây cổ thụ, phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, nhất là chú trọng chằng chống các di tích xuống cấp trong mùa mưu bão; tham mưu khai quật khảo cổ khẩn cấp và bảo quản di vật tàu đắm tại khu vực bờ biển phường Hội An Tây.
Về đầu tư, tập trung chuẩn bị và triển khai các dự án tu bổ, cứu nguy di tích có nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng giai đoạn 2026 - 2030; tiếp tục thực hiện các dự án trọng điểm về tu bổ di tích, số hóa di sản, hạ tầng phục vụ bảo tồn gắn với phát triển du lịch bền vững tại khu di sản.
Thứ ba, đổi mới công tác thông tin, tuyên truyền và lưu trữ di sản. Năm 2026, công tác thông tin tuyên truyền tập trung đổi mới nội dung và hình thức phát huy giá trị di sản, thông qua các hoạt động trải nghiệm tại bảo tàng, di tích; các chương trình giáo dục di sản, tour chuyên đề, tour đêm tại di tích Nhà lao Hội An; gắn bảo tồn với giáo dục cộng đồng và thế hệ trẻ.
Đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, phối hợp chặt chẽ với báo chí, doanh nghiệp truyền thông để quảng bá hình ảnh di sản và du lịch Hội An. Duy trì các chuyên mục phát thanh bảo tồn di sản; nâng cao chất lượng nội dung số hóa phục vụ công tác tuyên truyền.
Công tác bảo quản, kho bảo tàng, lưu trữ được chú trọng theo hướng chuẩn hóa, số hóa và bảo quản bền vững, bao gồm kiểm kê hiện vật, bảo quản phòng ngừa, sưu tầm bổ sung hiện vật; hoàn thiện cơ sở dữ liệu di sản, hồ sơ Hán Nôm, văn bia và các tư liệu chuyên ngành.
Thứ tư, tập trung đổi mới phong cách phục vụ, nâng cao chất lượng hoạt động hướng dẫn tham quan; hiện đại hóa công tác quản lý thông qua số hóa vé tham quan. Phát triển các tour tham quan chuyên đề, sản phẩm du lịch văn hóa sáng tạo; nâng cao hiệu quả các không gian đi bộ, phố đêm, phố không động cơ; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ trực tiếp phục vụ khách tham quan.
Thứ năm, đẩy mạnh hoạt động biểu diễn - sự kiện và giao lưu văn hóa; chủ trì và phối hợp với các địa phương tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa lớn trong năm 2026; tăng cường các hoạt động giao lưu văn hóa quốc tế, đặc biệt với Nhật Bản, Hàn Quốc và các đối tác trong mạng lưới thành phố sáng tạo, các thành phố di sản của UNESCO. Duy trì biểu diễn nghệ thuật thường xuyên phục vụ nhân dân và du khách; mở rộng hoạt động truyền dạy dân ca, bài chòi, nhạc cụ truyền thống trong cộng đồng và trường học; khuyến khích sáng tạo, kế thừa và lan tỏa giá trị di sản phi vật thể trong công đồng cư dân các địa phương.
Thứ sáu, thực hiện các cam kết xây dựng Hội An - Thành phố sáng tạo và công tác đối ngoại. Tập trung triển khai các nhiệm vụ cam kết với UNESCO về xây dựng Hội An - Thành phố sáng tạo; đẩy mạnh số hóa giáo trình truyền dạy nghệ thuật truyền thống; phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa sáng tạo gắn với nghề thủ công và nghệ thuật dân gian của Hội An.
Tăng cường công tác đối ngoại, mở rộng hợp tác quốc tế; chủ động tham gia các diễn đàn, mạng lưới thành phố sáng tạo và các thành phố di sản của UNESCO; quảng bá hình ảnh Hội An ra khu vực và thế giới, góp phần khẳng định vị thế của đô thị di sản trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Chúng ta tin tưởng rằng, trong không gian phát triển mới đầy năng động và sáng tạo của thành phố Đà Nẵng, với sự quan tâm của các cấp các ngành, sự chỉ đạo sâu sát của UBND thành phố, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng; sự phối hợp, hỗ trợ, giúp đỡ của các phường Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và xã đảo Tân Hiệp, cùng với sự tham gia đầy trách nhiệm của cộng đồng và doanh nghiệp,… công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An sẽ từng bước được nâng tầm để cùng tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
[1] Quốc tế: 1.493.009 lượt; Việt Nam: 201.991 lượt.
[2] https://baochinhphu.vn/thu-tuong-trong-ky-nguyen-moi-van-hoa-van-la-suc-manh-noi-sinh-nen-tang-tinh-than-va-dong-luc-tang-truong-102251227184815609.htm
[3]https://baochinhphu.vn/van-hoa-da-tung-buoc-tham-sau-vao-moi-linh-vuc-moi-hoat-dong-cua-doi-song-102251227155101421.htm
Tác giả: Quảng Văn Quý
Nguồn tin: Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An
Những tin cũ hơn
