Bài học về nghĩa nhân và sức mạnh lòng dân

Thứ ba - 28/04/2026 04:17

Lịch sử vùng đất và con người Hội An in đậm những giá trị tốt đẹp về di sản văn hóa, truyền thống yêu nước và phẩm chất anh hùng.

Một trong những bài học lớn trong suốt quá trình đấu tranh cách mạng ở Hội An là trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng luôn dựa vào nhân dân, phát huy tinh thần tự lực tự cường, quyết đánh quyết thắng nhưng luôn đề cao tính nhân nghĩa để tạo nên sức mạnh giành thắng lợi.

Trong các thời kỳ chiến tranh, Hội An là tỉnh lỵ của Quảng Nam, nơi tập trung đầy đủ các cơ quan đầu não của địch, cho nên Hội An là một chiến trường trọng điểm và ác liệt. Phong trào cách mạng ở Hội An là cuộc đối đầu quyết liệt với kẻ thù trong muôn vàn khó khăn, gian khổ và thử thách. Mỗi chiến công trên chiến trường Hội An là kết quả của những nỗ lực phi thường, và ý nghĩa của mỗi chiến công không chỉ tác động trực tiếp đến phong trào cách mạng của địa phương mà còn lan tỏa, khích lệ, đóng góp đáng kể vào những thắng lợi của quân và dân toàn tỉnh.

50 năm giải phóng Hội An (28/3/1975-28/3/2025). Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An

Quân địch biết rằng cuộc kháng chiến của chúng ta là cuộc kháng chiến của nhân dân, sức mạnh của cuộc kháng chiến chính là ở nhân dân, ai giành được dân thì người đó thắng. Chính vì vậy, suốt hàng chục năm chiến tranh, không một âm mưu, không một thủ đoạn nào mà quân địch không đem ra ứng dụng, thi thố trên mảnh đất này. Mục đích thâm hiểm nhất của chúng là để ly gián nhân tâm, gieo rắc kinh hoàng, lung lạc niềm tin nhằm mục đích “tát nước bắt cá”, làm cho cán bộ, bộ đội, du kích mất chỗ dựa vào dân, hòng triệt tiêu gốc rễ của cách mạng.

Nhưng nhân dân Hội An - những người dân chất phát với khí phách can trường, “Một tấc không đi, một li không rời!”, dù có chết hay “Nhà tan cửa nát cũng ừ, đánh thắng giặc Mỹ cực chừ sướng sau!”, kiên cường trụ bám xóm làng, chắt chiu từng củ khoai, lon gạo, hủ mắm, lít dầu để nuôi nấng, đùm bọc cán bộ, bộ đội, du kích như con cái ruột rà. Có những chiến dịch nhân dân kết hàng chục chiếc ghe thuyền, đan mành liếp tre trải lên cho các đoàn bộ đội hành quân qua sông. Có những trận đánh nhân dân đào hàng trăm căn hầm, công sự bí mật cho bộ đội và du kích rấm quân tập kết chuẩn bị xuất trận hoặc để nuôi giấu, cứu chữa thương binh...

Những người buôn gánh bán bưng hàng ngày vào ra phố chợ để nắm tình hình, tham gia biểu tình, tích cóp từng mét vải, viên pin, lon sữa, ký đường, quả đạn, bộ đồ cải trang... tiếp tế cho bộ đội. Những người tiểu thương, chủ xưởng sẵn sàng ủng hộ tiền của, đào hầm bí mật nuôi giấu cán bộ cách mạng, bộ đội, du kích, biệt động thành ngay trong nhà mình. Những người thợ thủ công, xe thồ, ba gác, xích lô ngày tần tảo làm ăn, tối làm chiến sĩ tự vệ mật, biệt động thành tung hoành ngang dọc giữa hang ổ kẻ thù. Bà con người Hoa, những bậc tu sĩ, chức sắc đạo hữu, tín đồ; những trí thức, học sinh, sinh viên không thể ngồi yên bởi dân tộc lầm than, bởi xích xiềng nô lệ; đã từ các hiệu buôn, cửa thiền, thánh thất, nhà thờ, lớp học xuống đường sát cánh cùng đồng bào tranh đấu vì chính nghĩa, vì chân lý “không có gì quý hơn độc lập tự do”, “bao em thơ cùng ta xây chiến lũy, bao mẹ già chỉ lối ta tiến quân”.

50 năm giải phóng Hội An (28/3/1975-28/3/2025). Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An

Từ trong khói lửa chiến tranh, từ trong phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Hội An đã sản sinh ra những người con ưu tú, được tôi luyện và trưởng thành, đã trui rèn và hun đúc nên một đội ngũ cán bộ, chiến sĩ dạn dày kinh nghiệm, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp cách mạng, cùng nhân dân “nếm mật nằm gai”, vượt qua bao đắng cay, ác liệt. Đó là một đội ngũ lãnh đạo, chỉ huy và chiến đấu tài giỏi, dũng cảm, mưu trí, trụ bám kiên cường; có kỷ luật nghiêm minh và tinh thần chịu đựng gian khổ vượt mọi khó khăn thử thách; có kỹ thuật, chiến thuật điêu luyện, tinh tường, linh hoạt, sáng tạo trong từng trận đánh, từng mùa chiến dịch, góp phần nâng cao nghệ thuật quân sự của chiến tranh nhân dân, làm nên thắng lợi to lớn của Đảng bộ và nhân dân Hội An.

Có chỗ dựa từ nhân dân nên bộ đội và du kích, tự vệ mật, biệt động thành Hội An đã sử dụng thành thạo cách đánh bí mật, bất ngờ, luồn sâu, lót sát, đánh từ trong đánh ra, dùng ít đánh nhiều; kết hợp đánh lớn, đánh vừa và đánh nhỏ; liên tục tấn công địch mọi lúc mọi nơi, buộc địch luôn ở thế bị động đối phó, đánh theo cách ta bày bố sẵn nên sa lầy và thất bại. Bên cạnh đánh vào các cứ điểm, chốt điểm, quân ta còn kết hợp nhuần nhuyễn giữa hoạt động vũ trang và đấu tranh chính trị trong bất cứ hoàn cảnh nào, gắn chặt tấn công và nổi dậy, nổi dậy và tấn công. Đặc biệt là những đợt tấn công của lực lượng quân sự và lực lượng chính trị vào sâu trong nội ô đã giáng những đòn chí tử vào hệ thống bố phòng và kèm kẹp của địch.

Trong khi phát động lòng căm thù giặc, quán triệt tinh thần quyết đánh và quyết thắng, quân và dân Hội An luôn thấm nhuần việc đề cao tính nhân nghĩa, kết hợp đánh địch bằng chính trị, binh vận, quân sự. Qua hai cuộc kháng chiến, Hội An nhiều lần bắt sống tỉnh trưởng bù nhìn, sĩ quan Pháp, sĩ quan Mỹ, sĩ quan Nam Triều Tiên, sĩ quan ngụy và hàng ngàn binh lính địch. Song trước sau quân và dân ta vẫn giữ thái độ hành xử rất nhân văn, khoan hồng, độ lượng, tạo mọi khả năng cho những người lầm lỡ thức tỉnh, giác ngộ, hoàn lương, lập công chuộc tội.

Ngay trong những chiến dịch lớn, quân và dân Hội An thường chọn cách đánh tránh tổn thất, ít đổ máu nhưng buộc địch phải tan rã và thất bại. Khi đã giành được thắng lợi thì tuân thủ tinh thần hòa hiếu, không vì hận thù mà hành xử cực đoan với những người bên kia chuyến tuyến. Cũng nhờ biết đề cao tính nhân nghĩa nên phong trào cách mạng ở Hội An đã thâu nhận được rất nhiều những người từ bỏ hàng ngũ địch về với nhân dân tham gia kháng chiến. Đặc biệt đã xây dựng một mạng lưới cơ sở nội tuyến ở hầu hết các vị trí, đơn vị của địch. Phương thức sử dụng lối đánh đặc công cùng với việc xây dựng mạng lưới cơ sở nội tuyến phục vụ đắc lực là những nhân tố đảm bảo cho quân và dân Hội An giành nhiều thắng lợi to lớn mà ít tổn thất nhất.

Với tinh thần tự lực cánh sinh, tất cả để chiến thắng, nhân dân Hội An đem hết khả năng của mình ủng hộ cho cách mạng. Một bài học mà Đảng bộ và lực lượng vũ trang nhân dân Hội An cảm nhận sâu sắc là: Ở đâu có dân với tấm lòng luôn hướng về cách mạng thì nơi đó là hậu phương.

Tìm hiểu, nghiên cứu về những chặng đường cách mạng của quân và dân Hội An, nhìn lại tính chất khốc liệt của cuộc kháng chiến cứu nước vĩ đại, những hoàn cảnh cực kỳ khó khăn phức tạp đã vượt qua, càng thấm thía biết bao Tình Đảng - Tình Quân - Tình Dân - Tình Đồng chí, Đồng đội - Tình Quê hương máu thịt, ruột rà.

Tác giả: Nguyễn Văn Lanh

Nguồn tin: Chuyên mục Phát thanh Bảo tồn Di sản

Những tin cũ hơn