Số hóa di sản tư liệu mộc bản tại Hội An
- Chủ nhật - 04/10/2026 22:01
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Hội An là một trong những nơi còn lưu giữ, bảo tồn hệ thống di sản tư liệu Hán Nôm rất phong phú, bao gồm nhiều loại hình, liên quan đến mọi khía cạnh đời sống chính trị - kinh tế - văn hóa - xã hội.
Mộc bản còn được lưu giữ cẩn thận với số lượng lớn tại chùa Phước Lâm, phường Hội An Tây
Nội dung tư liệu được thể hiện trên các chất liệu giấy, vải, gỗ, đá, kim loại,… bằng phương pháp/thủ pháp viết, vẽ, in, đục chạm, khắc, cẩn, đúc… Hệ thống di sản tư liệu Hán Nôm ở Hội An được lưu giữ tại các gia đình, dòng họ, các trung tâm lưu trữ, các cơ quan chuyên môn,… và tại các di tích. Trong đó, mộc bản là loại hình tư liệu đặc biệt, có giá trị cao về nội dung lịch sử, văn hóa và nghệ thuật.
Tại Hội An, mộc bản còn được lưu giữ với số lượng phong phú tại các ngôi cổ tự như chùa Phước Lâm, Vạn Đức, Chúc Thánh,… và một số được sưu tầm lưu trữ tại Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An. Hầu hết các mộc bản là kinh Phật, kinh văn về tín ngưỡng thờ cúng Quan Công, sách về phong thủy và tướng số, bùa trấn, chú, sớ, điệp… Mộc bản được khắc ở Đại Việt có niên đại sớm nhất là năm Quang Thuận thứ 21 (1598), hầu hết có niên đại từ thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 20. Bên cạnh đó có một số mộc bản được khắc ở Trung Quốc vào thời Minh và Thanh.
Ngoài giá trị về mặt nội dung minh chứng cho sự đa dạng trong đời sống văn hóa tín ngưỡng, sự giao lưu văn hóa, mộc bản ở Hội An còn có giá trị cao về mặt nghệ thuật với những đường nét chạm khắc tinh xảo, tỉ mỉ như Hồng danh bửu sám nghi thức, niệm Phật vãng sanh tịnh thổ Tây phương công cứ chi đồ, chư Phật hải hội,…
Hiện nay, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An đang triển khai số hóa nguồn tư liệu mộc bản, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số nhằm phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và nghiên cứu di sản tư liệu. Việc số hóa không chỉ góp phần lưu giữ thông tin của tư liệu dưới dạng số, hạn chế tác động trực tiếp đến bản gốc mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tra cứu, nghiên cứu, trưng bày và giới thiệu di sản tư liệu. Về lâu dài, dữ liệu số về mộc bản sẽ trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống cơ sở dữ liệu di sản tư liệu Hán Nôm Hội An, góp phần đảm bảo an toàn tư liệu gốc, nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị của di sản tư liệu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.