Vè:

         Chúng tôi tìm thấy một số bài vè đề cập đến những vấn đề thời tiết, về chim, cá. Có lẽ đây là những bài vè xuất hiện sớm ở Hội An như bài vè kể về các ngày trăng từ mồng một đến 30 âm lịch hàng tháng; bài vè về sự xuất hiện các loại gió mùa; về các loạicá, loại chim.v.v... Một số bài vè kể về lộ trình trên bộ, lộ trình trên biển được nhiều người nhớ, nhất là ở những người trước đây có đi lại buôn bán bằng ghe bầu. Về lộ trình trên biển có một số bài vè các lái. Đây thật sự là tấm bản đồ văn vần có độ dài đáng nể, trên 250 câu, ghi lại lộ trình, bến bãi, đặc điểm địa hình ven biển miền Trung:
 

“...Kể từ Gia Định kể ra
Kể chí Thuận Hòa ngoài Huế kể vô
Trên thì khôi phục thành đô
Dưới sông các lái ra vô dập dìu...”
 

       Vè các lái, nhìn chung có 2 bản gồm vè ngược và vè xuôi. Vè ngược kể lộ trình chuyến đi vào miền Nam, vè xuôi kể lộ trình chuyến đi về.

      Một loại vè mạng tính giải trí, hài hước nhưng có tác dụng khắc họa đậm nét đặc điểm, tính chất sự vật, hiện tượng qua kiểu nói ngược, nói láo khá độc đáo:

“Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè lộn ngược
Ngựa đua dưới nước
Cá chạy trên bờ
Lên núi đặt lờ
Xuống sông đốn củi
Gà cồ hay ủi
Heo nái hay bươi v.v...”
 

     Trong 2 thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ xâm lược, một số bài vè đã được sáng tác để ca ngợi những gương hi sinh anh dũng của đồng bào, chiến sĩ cách mạng, vạch trần âm mưu, tội ác của kẻ thù, kêu gọi toàn dân tham gia đánh giặc, tham gia các phong trào binh vận, ủng hộ tiền tuyến... Đó là các bài vè có sức truyền cảm, giàu hình tượng, thật sự là những tư liệu quý như vè diệt dốt, vè Tổng tuyển cử, vè chị Lựu, vè anh ót v.v...

   Về hình thức, phổ biến ở đây là vè 4 chữ và lục bát. Sự mở rộng một số câu bát từ 8 lên 9, 10 chữ hoặc nhiều hơn ở các bài vè lục bát; mở rộng độ dài của bài hoặc kết hợp nhiều biện pháp thể hiện trong một đơn vị đã mang lại cho các bài vè ở đây một nét mới lạ, riêng có.
 

(Trích Sách Di sản Văn hóa Văn nghệ Dân gian Hội An - Năm 2005 - Tác giả: Trần Văn An)